ઘઉં ઉત્પાદનમાં વાવણી સમય ખૂબ જ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. આપણા રાજયમાં શિયાળો ટૂંકો અને ઠંડીનું પ્રમાણ ઓછું રહે છે. આ સંજોગોમાં પ્રવર્તમાન પરીસ્થિતિનો મહતમ લાભ મેળવવા માટે સમયસર વાવણી કરવી ખૂબ જ જરૂરી છે. વાવણી સમયને ધ્યાનમાં લેતા તેને ત્રણ તબક્કામાં વહેંચવામાં આવે છે.
૧. વહેલી વાવણી :
વહેલી વાવણી ઓકટોબરના બીજા પખવાડીયાથી લઈ નવેમ્બરના પ્રથમ પખવાડીયા દરમ્યાન કરવામાં આવે છે. તે વખતે રાત્રી અને દિવસનું સરેરાશ ઉષ્ણતામાન ઉંચુ હોય છે. જેથી દાણાના ઉગવા પર વિપરીત અસર થતી હોઈ છોડની સંખ્યા અને ફૂટની સંખ્યા ઓછી જોવા મળે છે. જેથી ઉત્પાદનમાં ૧૮ થી ર૦ ટકા જેટલો ઘટાડો જોવા મળે છે.
ર. સમયસરની વાવણી :
નવેમ્બરનો મધ્યભાગ એટલે કે ૧પ થી રપ નવેમ્બર દરમ્યાન કરવામાં આવતી વાવણીને સમયસરની વાવણી કહેવામાં આવે છે. રાજયમાં પ્રર્વતમાન શિયાળાનો મહતમ લાભ ઉઠાવી, મહતમ ઘઉં ઉત્પાદન મેળવવા માટેનો આ શ્રેષ્ઠ સમયગાળો છે. આ સમયે રાત્રી અને દિવસનું સરેરાશ ઉષ્ણતામાન રપ સે.ની આસપાસ હોય છે. જે ઘઉંના છોડના ઉગાવા માટે ખૂબ જ અનુકુળ છે. આ ઉપરાંત આ સમયે વાવેતર કરવાથી ફૂટ અને દાણા ભરવા સમયે ઉષ્ણતામાન નીચું રહેતું હોવાથી પાકની વૃદ્ધિ સારી થાય છે અને મહત્તમ ઉત્પાદન મળે છે.
૩.મોડી વાવણી :
રપ નવેમ્બર અને ૧૦ ડિસેમ્બર વચ્ચે કરવામાં આવતી વાવણીને મોડી વાવણી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વાવણી મોડી કરવાથી ફુટની સંખ્યા અને ઉંબીમાં દાણાની સંખ્યામાં ઘટાડાની સાથે સાથે દાણા ભરાવા સમયે ઉંચા ઉષ્ણતામાનના કારણે દાણા પુરતા પોષાતા નથી અને ચીમળાઈ જાય છે. જેના પરિણામે મોડી વાવણીમાં સમયસરની વાવણી કરતા ઉત્પાદનમાં લગભગ ૧૮ ટકાનો ઘટાતો થાય છે. આમ, વાવણી સમય એ ઉત્પાદકતામાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. ઉપરોકત ત્રણે વાવણી સમયને ધ્યાને રાખી ભલામણ કરેલી જાતને પસંદગી કરવી. ઓકટોબર રપ હપેલા અને ડિસેમ્બર ૧૦ પછી ઘઉંની વાવણી પોષણક્ષમ રહેતી નથી.

• જમીન અને આબોહવા
• જમીન ની તૈયારી
• ખાતર વ્યવસ્થાપન
• વાવણીનો સમય અને પદ્ધતિ
• પિયત વ્યવસ્થાપન
• ઘઉંના પાકમાં ટ૫ક ૫ઘ્‍ધતિ
• રોગ અને જીવત અને તેનું નિયંત્રણ
• નિંદામણ નિયંત્રણ
• કાપણી અને સંગ્રહ
• પાક ને લગતી વિશેષ માહિતી
• ઘઉં સંશોધન કેન્દ્ર
• ઘઉંની સુધારેલ જાતો
• મગફળી, ધઉં અને ચણાની અગત્યની જાતો
• મુંજવતા પ્રશ્નો અને જવાબો