શરૂઆત નાં સમયમાં આ રોગ ગૌણ હતો. પણ બદલાતા વાતાવરણના કારણે આ રોગની શરૂઆત થઇ હોય તેવુ અનુમાન છે અને સમય સાથે રોગની તીવ્રતા પણ વધતી જાય છે. ગરમ તેમજ વધુ પડતા ભેજ અને સતત વરસાદવાળા વાતાવરણમાં રોગનો ઉપદ્રવ વધે છે. શરૂઆતમાં છોડનાં પાનના છેડે પાણી જેવા પોચા ટપકા જોવા મળે છે. ધીમે ધીમે પાના પર ભૂરા, કથ્થાઈ, કાળા લંબગોળથી ગોળ ત્રાક આકારના ટપકા બને છે. વચ્ચેનાં ભાગે ઓછા સફેદ રાખોડી જેવો ભાગ દેખાય છે. જેમાં ફૂગનો ઉગાવો અને બીજકણો હોય છે. તેમના ફરતે કાળાશથી કથ્થાઈ રંગની કિનારી ફરતે રતાશથી પીળી થઈએ આગળ વધી છેડેથી સુકાવા લાગે છે. આ રોગ ઉગ્ર સ્વરૂપમાં આવે તો છોડ નો અન્ય ભાગો પર પણ ચિન્હો જોવા મળે છે જેને લીધે છેવટે દાણાનું ઉત્પાદન તથા ચારાની ગુંણવતા ઘટે છે. જેના નિયંત્રણ માટે પાનના તાપકાના રોગ સામે પ્રતિકારક જાતોનું વાવેતર કરવું. રોગની શરૂઆત થાય કે તરત જ કાર્બેન્ડાઝીમ ૫૦ ટકા વે.પા. ૧ ગ્રામ/લિટર પાણીમાં ઓગાળી છંટકાવ કરવો.

• પ્રશ્ન-૧: ભારતમાં બાજરાનું વાવેતર મોટા પાયે કયાં કયાં રાજ્યોમાં થાય છે અને તેમાં ગુજરાત રાજ્યનું સ્થાન જણાવશો ?
• પ્રશ્ન-૨: બાજરાનું વાવેતર કઇ કઇ ઋતુમાં કરવામાં આવે છે. અને તેનો વાવેતર વિસ્તાર ગુજરાત રાજયમાં કેટલો છે ?
• પ્રશ્ન-૩૧: સંકર બાજરા બીજ ઉત્પાદન પ્લોટમાં રોગીંગનું મહત્વ જણાવશોજી અને પ્લોટમાં રોગીંગ કોણ કોણ કરી શકે અને કેવા પ્રકારના છોડ રોગીંગ દરમ્યાન ઉપાડી દૂર કરવાના હોય છે તે જણાવશો ?
• પ્રશ્ન-૩૨: સંકર બાજરાના પ્રમાણિત બીજ ઉત્પાદન પ્લોટમાં ક્ષેત્રીય નિરીક્ષણ કરવા કોણ આવે છે. અને કયા કયા સ્ટેજે ક્ષેત્રીય નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે ?
• પ્રશ્ન-૩૩: સંકર બાજરા બીજ ઉત્પાદન પ્લોટની કાપણી કઇ એજન્સીના અઘિકારીની હાજરીમાં કરવામાં આવે છે. અને કાપણી તેમજ થ્રેસીંગ વખતે કઇ કઇ બાબતો ઘ્યાનમાં રાખવી જોઇએ ?
• પ્રશ્ન -૩૪: બાજરામાં ક્યા ક્યા પ્રકારના રોગો આવે છે તે વિષે જણાવો.
• પ્રશ્ન-૩૫: બાજરાનો કુતુલ (ડાઉની મીલ્ડ્યું) રોગ કઈ રીતે ફેલાય છે ?
• પ્રશ્ન-૩૬: કુતુલ રોગના લક્ષણો વિષે માહિતી જણાવશોજ ?
• પ્રશ્ન-૩૭: કુતુલ રોગનું નિયંત્રણ કઈ કઇ રીતે કરી શકાય તે વિષે માહીતી આપશો ?
• પ્રશ્ન-૩૮: બાજરામાં આવતો ગુંદરીયા રોગ વિષે સમજ આપો.
• પ્રશ્ન-૩૯: બાજરાના ગુંદરીયા રોગનાં લક્ષણો વિષે જણાવો.
• પ્રશ્ન-૪૦: બાજરાના ગુંદરીયા રોગનું નિયંત્રણ કઈ રીતે કરી શકાય?
• પ્રશ્ન-૪૧: બાજરામાં આવતા અંગારીયો (સ્મટ) રોગ વિષે માહિતગાર કરશો.
• પ્રશ્ન-૪૨: બાજરામાં આવતા અંગારીયો (સ્મટ) રોગ થી ઉત્પાદન પર કેવી અસર પડે છે.
• પ્રશ્ન-૪૩: બાજરાના અંગારીયો (સ્મટ) રોગનું નિયંત્રણ કઈ રીતે કરી શકાય?
• પ્રશ્ન-૪૪: ગેરૂ (રસ્ટ) રોગ વિષે ટુકમાં જણાવશો? અને તેના નિયંત્રણ વિષે સમજાવો.
• પ્રશ્ન-૪૫: બાજરાના પાનાના ટપકા (બ્લાસ્ટ)રોગની ઓળખ તથા તેના નિયંત્રણ વિષે માહિતી આપશો ?
• પ્રશ્ન-૪૬: બાજરાના પાકને સાંઠાની માખી તેમજ ગાભમારાની ઇયળ કેવી રીતે નુકશાન કરે છે ?
• પ્રશ્ન-૪૭: બાજરાના પાકમાં નુકશાન કરતી સાંઠાની માખી તેમજ ગાભમારાની ઇયળને કાબુમાં રાખવા માટેના રાસાયણિક તેમજ જૈવિક નિયંત્રણનાં ઉપાયો જણાવો ?
• પ્રશ્ન-૪૮: લીલી ઈયળ બાજરાને ડુંડા અવસ્થાએ કેવી રીતે નુકશાન કરે છે ?
• પ્રશ્ન-૪૯: બાજરાના પાકમાં ડુંડા અવસ્થાએ નુકશાન કરતી લીલી ઈયળ ને કાબુમાં રાખવા માટેના રાસાયણિક તેમજ જૈવિક નિયંત્રણનાં ઉપાયો જણાવો ?
• પ્રશ્ન-૫૦: બાજરાના પાકમાં સાંઠાની માખી અને ગાભમારાની ઈયળ કાબુમાં લેવા પંચગવ્યનો ઉપયોગ જણાવો ?
• પ્રશ્ન-૩: બાજરા પાકનું મહત્વ/ ઉપયોગીતા શુ શુ છે તે જણાવશો ?
• પ્રશ્ન-૪: ગુજરાતમાં ક્યા વિસ્તારમાં ઉનાળુ ઋતુમાં બાજરાનું વાવેતર કરવામાં આવે છે ?
• પ્રશ્ન-૫: બાજરામાં વાવેતર માટે જાતની પસંદગી માટે કઇ કઇ બાબતો ઘ્યાનમાં રાખવી જોઇએ?
• પ્રશ્ન-૬: બાયોફોર્ટીફીકેશન એટલે શુ ? બાજરામાં કઇ કઇ બાયોફોર્ટીફાઇડ જાતો બહાર પાડવામાં આવેલ છે ?
• પ્રશ્ન-૭: ચોમાસુ ઋતુ માટે બાજરાની કઇ કઇ જાતો વાવેતર માટે કૃષિ યુનિવર્સીટી તરફથી ભલામણ કરવામાં આવેલ છે ?
• પ્રશ્ન-૮: કૃષિ યુનિવર્સીટી તરફથી ઉનાળુ બાજરાની કઇ કઇ જાતો વાવેતર માટે ભલામણ કરવામાં આવેલ છે ?
• પ્રશ્ન-૯: પૂર્વ શિયાળુ ઋતુ માટે બાજરાની કઇ કઇ જાતો વાવેતર માટે કૃષિ યુનિવર્સીટી તરફથી ભલામણ કરવામાં આવેલ છે ?
• પ્રશ્ન-૧૦: ચોમાસા કરતાં ઉનાળુ ઋતુમાં બાજરાના દાણાનું ઉત્પાદન વઘુ મળે છે તેના ક્યા ક્યા કારણો છે ?
• પ્રશ્ન-૧૧: બાજરાના વાવેતર માટે જમીન કેવા પ્રકારની જોઇએ અને વાવેતર પહેલા જમીનની પ્રાથમિક તૈયારીઓમાં શુ શુ કરવી જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૧૨: ચોમાસુ બાજરાનું વાવેતર ક્યારે કરવું જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૧૩: બાજરાના વાવેતરમાં બીજનો દર કેટલો રાખવો જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૧૪: ઉનાળુ અને પૂર્વ-શિયાળુ ઋતુમાં બાજરાનું વાવેતર ક્યારે કરવું હિતાવહ છે?
• પ્રશ્ન-૧૫: બાજરાનું વાવેતર અંતર કેટલુ રાખવું જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૧૬: બાજરાના પાકમાં પારવણી કયારે કરવી અને તેની અગત્યતા સમજાવો?
• પ્રશ્ન-૧૭: બાજરાનું વાવેતર કઇ રીતે કરવામાં આવે છે અને વાવેતર વખતે શુ શુ કાળજી રાખવી જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૧૮: ચોમાસામાં બાજરાના પાકમાં કેટલુ અને કયારે રસાયણિક ખાતર આપવું તેની માહિતી આપશોજ ?
• પ્રશ્ન-૧૯: ઉનાળુ અને પૂર્વ-શિયાળુ બાજરાના પાકમાં કેટલુ અને કયારે રસાયણિક ખાતર આપવું તે જણાવશો ?
• પ્રશ્ન-૨૦: બાજરાના પાકમાં સુક્ષ્મ તત્વયુક્ત ખાતર આપવાની જરૂર પડે છે ?
• પ્રશ્ન-૨૧: બાજરાના પાકમાં કયારે અને કેટલી આંતર ખેડ કરવી અને તેનું મહત્વ જણાવશો ?
• પ્રશ્ન-૨૨: બાજરાના પાકમાં કઇ નિંદણ નાશક દવાનો છંટકાવ કરી શકાય?
• પ્રશ્ન-૨૩: બાજરાના પાકમાં પિયત કેટલા આપવા અને ક્યારે આપવા તે જણાવશોજી ?
• પ્રશ્ન-૨૪: બાજરાના પાકની કાપણી ક્યારે કરવી અને કાપણી સમયે કઇ કઇ બાબતો ઘ્યાનમાં રાખવી જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૨૫: સંકર બાજરાનું સર્ટીફાઇડ બીજ ઉત્પાદન કાર્યક્રમ કોણ કોણ લઇ શકે? અને તેના બીજ ઉત્પાદન પ્લોટની નોંઘણી ક્યાં અને ક્યારે કરાવવાની હોય છે ?
• પ્રશ્ન-૨૬: સંકર બાજરા બીજ ઉત્પાદન કાર્યક્રમ લેવા માટે કેવી અને કેવા પ્રકારની જમીનની પસંદગી કરવી જોઇએ અને તેમાં કેટલા મીટર એકલન અંતર જાળવવું જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૨૭:ચોમાસા કરતાં ઉનાળુ ઋતુમાં સંકર બાજરાના બીજનું ઉત્પાદન વઘુ અને ગુણવત્તાયુક્ત મળે છે તેના કારણો જણાવો ?
• પ્રશ્ન-૨૮: ઉનાળામાં સંકર બાજરા બીજ ઉત્પાદન પ્લોટની વાવણી ક્યારે કરવી તેમજ પ્લોટમાં બે હાર વચ્ચે વાવેતર અંતર કેટલું રાખવું અને બીજનો દર કેટલો રાખવો જોઇએ ?
• પ્રશ્ન-૨૯: સંકર બાજરા બીજ ઉત્પાદન પ્લોટમાં માદા અને નર લાઇનોના વાવેતરનું પ્રમાણ કેટલુ રાખવું જોઇએ અને જુદી જુદી સંકર જાતોના નર અને માદા લાઇનો પ્લોટમાં એકી સમયે વાવેતર કરવું કે આગળ-પાછળ વાવેતર કરવુ તે જણાવશો ?
• પ્રશ્ન-૩૦: સંકર બાજરા બીજ ઉત્પાદન પ્લોટમાં કેટલુ અને ક્યારે છાણીયું અને રાસાયણિક ખાતર આપવું તેની માહિતી આપશો ?