ભેંસોમાં આદર્શ પ્રજનનક્ષમતા માટેના માપદંડ નીચે મુજબ છે.
1. પ્રથમ વખત ગરમીમો આવવાની ઉંમરે : ૨૪ મહિના
2. પ્રથમ વખત ફેળવવાની ઉંમરે : ૩૦-૩૨ મહિના
3. પ્રથમ વખત ફેળવતી વખતે જરૂરી વજન : ૨૫૦-૨૭૫ કિલો
4. પ્રથમ વિયાણની ઉંમર : ૪૦-૪૨ મહિના
5. પ્રથમ વિયાણ વખતે વજન : ૩૫૦-૩૬૦ કિલો
6. વિયાણ પછી ફરી ગાભણ થવા માટે લાગતો સમય : ૧૦૦-૧૨૦ દિવસ
7. બે વિયાણ વચ્ચેનો ગાળો : ૧૪ મહિના
8. ગાભણ થવા માટે જરૂરી બીજદાનની સંખ્યા : ૧.૭૫ થી ૨.૦૦
9. વાર્ષિક વિયાણ દર : ૮૦ ટકા
10. ગર્ભાવસ્થા ગાળો : ૩૧૦ દિવસ

• પશુ સંવર્ધન એટલે શું ?
• પશુ સંવર્ધનના ફાયદાઓ કયા છે ?
• ગાયો અને ભેંસોના સંવર્ધન માટે આપણા રાજ્યમાં કઈ-કઈ સંસ્થાઓ કામ કરે છે?
• આપણા દેશમાં સંપૂર્ણ સુધ્ધ દેશી ઓલાદના ગુણધર્મો ધરાવતી ગાયોની ટકાવારી કેટલી
• નિમ્ન કક્ષાની કોઈ ચોક્કસ ઓલાદના લક્ષણો ન ધરાવતા સાંઢ/પાડાના ઉપયોગથી જો પશુ સંવર્ધન કરાવવામાં આવે તો તેના પરિણામ શું આવે ?
• સંવર્ધન માટેના સાંઢ/પાડા કયા કયા પ્રકારના લક્ષણો ધરાવતા હોવા જોઈએ ?
• કૃત્રિમ બીજદાનના ફાયદાઓ કયા કયા છે ?
• આદર્શ પશુપાલન માટે દૂધ આપતી અને વસુકેલ ગાયો/ભેંસોનો રેસીયો કેટલો હોવો જોઈએ ?
• ગાય / ભેંસ ગરમીમાં હોય ત્યારે કયા સમયે કૃત્રિમ બીજદાન કરાવવું જોઈએ ?
• ભેંસોમાં કૃત્રિમ બીજદાન ની સફળતા ઓછી શા માટે છે ?
• પશુવ્યંધત્વ એટલે શું ?
• પશુના ઋતુકાળનું ક્યારે નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ ?
• ગાયો / ભેંસો ખરીદતા પહેલા કયા રોગોની તપાસ કરાવવી જોઈએ ?
• ગાયો/ભેંસોમાં બે વિયાણ વચ્ચેનો સમયગાળો કેટલો હોવો જોઈએ ?
• પશુની વિયાણ પહેલા શું કાળજી રાખવી જોઈએ ?
• મેલી (ઓર) કેટલા સમયમાં કુદરતી રીતે પડે છે ?
• વિયાણ પછી શું કાળજી રાખવી ?
• આદર્શ ફાર્મમાં ગર્ભપાતનું પ્રમાણ કેટલું હોવું જોઈએ ?
• પશુનું ગર્ભનિરીક્ષણ ક્યારે કરાવવું જોઈએ ?
• ગર્ભાશયનો ચેપ હોય તો પશુ શું લક્ષણો બતાવે ?
• જો પશુઓમાં સાત આઠ મહીને ગર્ભપાત થાય તો શું કરવું ?
• પશુઓની સગર્ભાવસ્થાના જુદા-જુદા તબક્કા, વિયાણ એ કષ્ટદાયક વિયાણ માટેના જવાબદાર કારણો અને તેના ઉપાયો.
• પશુમાં પ્રસવનો સમય નજીક આવી ગયો છે તેવી પશુપાલક મિત્રોને કઈ રીતે ખબર પડે ?
• પ્રસવક્રિયાને કેટલા તબક્કામાં વિભાજીત કરી શકાય છે ?
• પ્રસવ વિયાજણ એટલે શું ?
• કઠીન પ્રસવ એટલે શું ?
• કઠીન પ્રસવ / વિયાણ માટે મુખ્યત્વે કયા કારણો જવાબદાર છે ?
• વિયાણ બાદ ગાય/ભેંસને ફરી ક્યારે ફેળવવા ?
• સુવારોગ / દુધિયા તાવના લક્ષણો શું છે ?
• ફેળવેલ પશુઓની ગર્ભાવસ્થાની તપાસ ક્યારે કરાવવી ?
• ગાભણ ગાય/ભેંસની માવજતમાં શું ધ્યાન રાખવું ?
• વિયાણ બાદ ગાય/ભેંસને ફરી ક્યારે ફેળવવા ?
• માટી ખસી જવી એટલે શું ?
• વિયાણ બાદ મેલી ક્યારે પડાવવી જોઈએ ?
• મેલી ન પડવાના કારણો શું છે ?
• વિયાણ પછી પશુઓમાં કેવા રોગો જોવા મળે છે ?
• કેવા પશુઓની તપાસ પશુ ડોક્ટર પાસે કરાવવી ?
• ભેંસો માટે આદર્શ પ્રજનનક્ષમતા કયારે ગણાય ?
• ગાભણ પશુઓની તપાસ ક્યારે કરાવવી ?
• વિયાણ વખતે શું કાળજી લેવી?
• વિયાણ બાદ દુધાળ પશુને કયારે ફેળવવું તથા સગર્ભ બનેલ પશુને કયારે દોહવાનું બંધ કરવું જોઈએ?
• ગાયો - ભેસોમાં નિયમિત અને વહેલું વિયાણ મેળવવા શું કરવું જોઈએ?
• ચેપી ગર્ભપાન (બ્રુસેલ્લોસીસ) રોગને થતો અટકાવવા માટેની કોઈ રસી મળે છે ?
• દૂધાળા પશુઓના વિયાણ બાદ ઠંડી પડી જવાની બિમારી શેને લીધે થાય છે ? તેનો ઉપાય?
• આઉનો સોજો (મસ્ટાઈટીસ) શું છે? અને આજ કાલ કઈ રીતે પશુપાલકો માટે આ એક મોટી સમસ્યા થયો છે?
• આઉનો સોજો કેવી રીતે થાય અને તેના લક્ષણો કયા છે?
• મસ્ટાઈટીસની નિદાન અને સારવાર કઈ રીતે કરી શકાય?
• 4. મસ્ટાઈટીસના પ્રયોગશાળા નિદાન માટે દૂધના નમુનાઓ લેવા માટે શું કાળજી રાખવી જોઈએ?
• આઉનો સોજો રોગને કેવી રીતે આટકાવી શકાય?